|
Atatürk ve Yalova
Çeşitli vesilelerle bir liderin yakın çevresinde görev yapanlar
ve onlarla aynı havayı teneffüs edenler,
 aradan
yıllar geçtikten sonra, liderle ilgili anılarını dile getirirken ilginç
tespitlerde bulunurlar.
Atatürk’ün yanında, o zamanki tanımlamayla “ Mutat zevat” içinde yer alan şanslı
kişilerden biri de, Kılıç Ali’ydi. Kılıç Ali, anılarında, Atatürk’ün çalışma yer
ve şartlarını anlatırken, kent olarak İstanbul dışında sadece Yalova’dan söz
etmektedir. Şüphesiz bu tespit, Yalova açısından çok önemlidir.
Cumhuriyet’in ilânından sonra, Atatürk, Çankaya dışında
çalışma yeri olarak Bursa’yı benimsemişti. İstanbul’dan uzak duruyordu.
O, trenle İzmit’e geliyor, buradan bir vapurla Mudanya’ya geçiyor, Mudanya’dan
da tren veya otomobille Bursa’ya gidiyordu. Dönüşü de genellikle aynı yoldan
oluyordu.
Atatürk, İstanbul’dan yapılan davetleri de kabul etmiyordu. Örneğin, 22 Eylül
1925’te, 500 kadar İstanbullu’nun Kınalıada Vapuru ile Armutlu’ya gelip,
Ertuğrul Yatı’ndaki Atatürk’e bağlılıklarını bildirip davet etmelerini cevapsız
bırakmıştı.
Atatürk, Cumhuriyet’in ilânından sonra, İstanbul’a, ilk kez 1 Temmuz 1927’de
gitti. Bu gidişinde tam 90 gün İstanbul’da kaldı. Zaman zaman Mudanya üzerinden
Bursa’ya gidiyordu ama, bu günü birlik oluyor, sonra tekrar İstanbul’a
Dolmabahçe Sarayı’na dönüyordu.
1928 yılı da aynı şekilde geçti. Bursa’ya gidecekse yolu mutlaka Mudanya’dan
geçiyordu. Henüz Yalova gündemde değildi, adı bile geçmiyordu.
Atatürk, İstanbul’a geldiği 1929 yılı Ağustos ayında, Yalova’yı ziyaret etti.
Yanında dönemim İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Özel Kalem Müdürü Tevfik, Başyaveri
Rusuhi, Kılıç Ali ve Recep Zühtü Beyler olduğu halde, 19 Ağustos 1929 günü, saat
16 00’da, Ertuğrul Yatı ile İstanbul’dan hareketle Yalova’ya geldi. Atatürk’ün
geldiğini duyan halk, kıyıya toplanmış, büyük tezahüratta bulunuyordu. Alkışlar
arasında karaya çıkan Atatürk, otomobiline binerek önce kaplıcaya küçük bir
gezinti yaptı.
Atatürk, kaplıcayı gördükten ve burasının geliştirilmesi için
aydınlatıcı talimatlar verdikten sonra, Baltacı Çiftliği’ne gitti.Bu sırada bu
çiftlikte göçmenler bulunuyordu.
Göçmenlerin durumunu inceleyen Atatürk, saat 20 00’de hareket ederek, İstanbul’a
döndü.
Atatürk, hemen ertesi günü, 20 Ağustos 1929’da, tekrar Yalova’ya geldi.Ancak bu
sefer Millet Çiftliği’ne doğru bir gezinti yaptı. Buradan Termal’e ve Koruköy’e
gitti. Gezisini tamamladıktan sonra İstanbul’a döndü.
Atatürk, 21 Ağustos 1929 günü, Bursa’ya gidecekti. Önce Yalova’ya geldi; buradan
kara yoluyla Bursa’ya gitti. Ancak Atatürk’ün dönüşü ertesi günü Mudanya
üzerinden oldu. Atatürk, büyük bir olasılıkla Yalova- Bursa yolunu yetersiz
bulmuştu.
Atatürk, 24 Ağustos 1929 Cumartesi günü, Ertuğrul Yatı ile tekrar Yalova’ya
geldi. Ancak, bu sefer yanında Başbakan İsmet (İnönü) Paşa da bulunuyordu.
İşte bundan sonra Yalova, artık Atatürk’ün yazlık çalışmalarını yaptığı,
dinlendiği ve en önemli kararları aldığı bir yer oldu.Çok önem verdiği
toplantılara Yalova’da hazırlandı. Yerli ve yabancı devlet adamlarını ve
konuklarını Yalova’da ağırladı.
Atatürk, Yalova’ya bir davet üzerine değil, kendiliğinden gelmişti. Bu sıtma
yatağını görür görmez de sahiplendi. Her gittiği yer, yerinden oynarken,
Türkiye’nin çok daha gelişmiş ve güzel yerleri dururken, Atatürk, Yalova’yı
seçti.
Termal’i dünyaca tanınmış bir sağlık merkezi haline getirmeye çalışan Atatürk,
yörenin kalkınmış, yaşanabilir ve çağdaş bir yer olması için büyük çaba
gösterdi.
Atatürk, Yalova dışında hiçbir yere bu kadar sık gitmemiş ve hiçbir yerde iki
çiftlik ve üç ev sahibi olmamıştır.
Millet Çiftliği (Yürüyen Köşk)
 Bu
gün, Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü içinde bulunan ve yöre
halkı tarafından(YÜRÜYEN KÖŞK) olarak tanınan ev, Atatürk Tarım İşletmesi
Müdürlüğü içinde bulunan ve bugün (ATATÜRK VE YALOVA MÜZESİ) olarak kullanılan
iki katlı bina, Termal’deki (ATATÜRK MÜZESİ)’dir.
Atatürk Tarım İşletmesi Müdürlüğü’ndeki ev, Atatürk Yalova’ya gelmeden önce
mevcuttu, diğerleri Atatürk tarafından yaptırılmıştır.
Atatürk’ün Çiftlikleri
Günümüzde adı Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü olan ve
o zamanki adıyla Millet Çiftliği ile günümüzde Atatürk Tarım İşleri Müdürlüğü
olan Baltacı Çiftliği’dir.
Termal Atatürk Köşkü
 1929
Yılında yaptırılmış olan köşk iki katlıdır. İki ay gibi kısa bir sürede
yaptırılan köşk bugün müze olarak halka açılmıştır.
Atatürk, Yalova’ya 17 kez günü birlik olarak gelmiş ve aynı gün ayrılmış ; 27
kez gelişinde de toplam 313 gün ve 270 gece Yalova’da kalmıştır.
Atatürk, Yalova’ya en son 21/22 Ocak 1938 gecesi, sabaha karşı geldi. 20 Ocak
1938 günü Ankara’dan trenle yola çıkmıştı. Trenden Derince’de indi. Akay
idaresinin Heybeliada Vapuru ile Yalova’ya geçti. Yeni yapılan Termal Oteli’nin
ilk konuğu oldu.
Atatürk, Termal’in dünyaca ünlü bir sağlık merkezi olmasını istiyordu. Termal
Oteli’ni bu amaçla yaptırmıştı. Ne yazık ki, otelde misafir olarak bulunduğu ilk
gün hastalığı teşhis edildi. Bütün keyfi kaçmıştı. 1 Şubat 1938’de, bazı
fabrikaları açmak için Bursa’ya gitti. Bu ise, ulu önder Atatürk’ün Yalova’dan
son ayrılışı oldu.
Atatürk, Yalova’ya bağlanmış ve onu sevmişti.
Yalovalı da Atatürk’ü unutmadı ve unutamaz. O, tüm Türkiye’de olduğu gibi,
Yalova’da da sonsuza kadar gönüllerde tüm sıcaklığıyla yaşayacaktır.
Bu sayfadaki bilgilerin kaynağı Ahmet AKYOL'
dur.
|
